Geografski položaj i prirodne predispozicije planine Goč

goc-planina

U dolini Zapadne Morave, na severnim padinama Goča (1147 mnv) u zaleđu južnih obronaka Gledićkih planina (Crni vrh 819 mnv, Palež-853 mnv), Кopaonika (2o15 m), Željina (1785 m) i Stolova (1376 m) prostire se opština Vrnjačka Banja, najpoznatije banjsko lečilište u Srbiji, Banja prvog stepena, međunarodnog ranga, centar integralne turističke regije. Na prostoru od 239 km2, u 14 naselja, po popisu iz 2oo2.godine živi 26492 stanovnika.
Obuhvatajući prostor srednjeg polja Zapadnog pomoravlja, opština Vrnjačka Banja se nalazi na infrastrukturnom koridoru Кraljevo-Кruševac. U neposrednom je teritorijalnom kontaktu sa opštinama Кraljevo, Trstenik i Aleksandrovac, sa kojima je infrastrukturno veoma dobro povezana. Magistralnim železničkim i putnim pravcem povezana je preko Кraljeva i Кruševca sa svim ostalim područjima u Srbiji a putem preko Goča i neposredno sa Aleksandrovcem.
Prema Prostornom planu Republike Srbije, koji Plan je usvojen 1996.godine, uz Zakon o prostornom planu Republike Srbije (“Sl.glasnik RS”, br. 13/96), utvrđeno je da mrežu gradova u središnjoj Srbioji treba da sačinjavaju centri sa vrlo razvijenom, stabilnom i uravnoteženom funkcijskom strukturom.
U okviru mreže se, pored Beograda (centra državnog i međunarodnog značaja) izdvajaju se makroregionalni, subregionalni centri i tri kategorije gradskih centara užeg teritorijalnog uticaja. U planskom sistemu gradskih centara, zajedno sa još 22 naselja Srbije, Vrnjačka Banja predstavlja gradski centar sa razvijenim sistemom usluga, u okviru regionalnog sistema naselja, tj. funkcionalnog područja Кraljeva zajedno sa Raškom. Osim toga, Vrnjačka Banja izdvaja se i kao centar specijalizovanog karaktera – kao turistički centar sa posebnim prirodnim vrednostima. Dugoročni razvoj i organizacija turističke ponude zasnovani su na konceptu regionalizacije turističkih prostora, izdvajanja tranzitnih turističkih pravaca i naselja sa dominantnom turističkom funkcijom, kao i rangiranjem ovih turističkih celina po dugoročnim razvojnim potencijalima.
U tom smislu, Vrnjačka Banja pripada središnjoj zoni – Кopaonik zajedno sa nacionalnim parkom Кopaonik, Željinom, Ravnom planinom, Stolovima, Gočem, gornjim tokovima Rasine, Toplice i Laba, Raškom, Leposavićem, Кuršumlijom, Brusom, Jošaničkom banjom, Кuršumlijskom i Lukovačkom banjom.
Vrnjačka Banja je gradski turistički centar drugog stepena, a Banja prvog stepena međunarodnog i nacionalnog ranga.
Do 2o1o godine Prostorni plan Republike Srbije, izdvojio je prioritetne turističke prostore, koji se izdvajaju po prednostima u pogledu raspodele sredstava za izradu urbanističke i prostorne dokumentacije, studija i programa, kao i za zaštitu prirode, životne sredine, prirodnih i kulturnih dobara.
Programom razvoja Opštine Vrnjačka Banja izrađenim od strane Republičkog zavoda za razvoj 2oo5-2o15, kao baznim dokumentom, izrađen je Strateški pravac razvoja Vrnjačke Banje, kroz implementaciju ključnih mera razvoja Vrnj.Banje u citiranom periodu.
Prvu grupu, koju čine prioriteti među formiranim ili započetim celinama i centrima turističke ponude čine severni deo regije, odnosno subregija turističkog centra Кopaonik-Željin-Vrnjačka Banja.
Položaj Vrnjačke Banje izuzetno je povoljan, jer se nalazi u neposrednoj blizini najvažnijim saobraćajnih pravac i koridora krupne infrastrukture, što stvara uslove za dobru komunikaciju na nacionalnom i međunarodnom nivou, kao osnov za dalju nadgradnju turističkih funkcija i potencijala.
Mikroprostorna analiza pokazuje da Vrnjačka Banja, formirajući svoj prostorni i morfološki lik, razvijajući se oko Banjskog jezgra kao centra gravitacije, širila se istovremeno, prateći radijalne izlazne i ulazne pravce i ka Goču, Кraljevu i Trsteniku. Rubna zona Vrnjačke Banje pokazuje tendenciju spajanja sa Banjom, ne samo linearno već i širokim frontom stambenih zona utkanih u milje poljoprivrednog i šumskog zemljišta. Ono, što prostor vezan za planinu Goč može dodatno da optereti je intenzivna neplanska, kao i bespravna gradnja.
Iz napred navedenih razloga, a u cilju racionalnog i održivog korišćenja i uređenja predmetnog prostora, neophodno je zaštititi ga i uraditi odgovarajuću prostorno plansku dokumentaciju.